WIDOWISKA ?>

WIDOWISKA

Kierunek: media interaktywne i widowiska (2 stopień); I rok (semestr wiosenny), wykład (ilustrowany materiałami audiowizualnymi), 30 godzin, forma zaliczenia wykładu: egzamin pisemny

W ramach wykładu podejmowany jest namysł nad współczesnymi widowiskami i performansami kulturowymi oraz ich kontekstami historycznymi, społecznymi, kulturowymi i politycznymi. W rozważaniach tych wprowadza się i stosuje kategorie analityczne, opisowe i interpretacyjne, stosowane przez antropologię widowisk i performatykę. Głównym celem przedmiotu jest pogłębienie rozumienia przemian dokonujących się we współczesnej kulturze, zdominowanej przez spektakularność i wymóg performowania.


Wykład kończy się egzaminem pisemnym, podczas którego studentki i studenci wybierają jeden z trzech podanych tematów, nawiązujących do problematyki poruszanej na zajęciach wykładowych. Egzamin trwa 4 h lekcyjne = 3 h zegarowe. Oceniana jest wartość merytoryczna tekstu (80%) oraz jego walory językowe i stylistyczne (20%).


Pobierz sylabus: WIDOWISKA_wykład_2019_sylabus


TEMATY, ZAGADNIENIA, LEKTURY, ILUSTRACJE FILMOWE

1. ZAJĘCIA ORGANIZACYJNE

Omówienie kwestii organizacyjnych. Przedstawienie celów przedmiotu, listy materiałów tekstowych i audiowizualnych oraz tematów do dyskusji.


2. OKRUTNY TEATR PROTESTACYJNYCH SAMOSPALEŃ

Najradykalniejsza forma protestu.

Literatura podstawowa:

  1. Grzegorz Ziółkowski, Okrutny teatr samospaleń. Protesty samobójcze w ogniu i ich echa w kulturze współczesnej, Poznań 2018, s. 227–234.

Ilustracja filmowa:

Mondo cane 2 [tzw. sekwencja wietnamska], reż. Gualtiero Jacopetti, Franco Prosperi (1963)


3–4. MAPOWANIE WIDOWISK I PERFORMANSÓW KULTUROWYCH

Wprowadzenie w problematykę. Podstawowe źródła do badań współczesnych widowisk i performansów kulturowych (akcji, celebracji, ceremoniałów, demonstracji, eventów, inscenizacji, manifestacji, pokazów, popisów, protestacji, przedstawień, rytuałów, spektakli, świąt, wydarzeń, zabaw, zawodów itd.). Stan badań na gruncie polskim. Podstawowe problemy terminologiczne. Definicje i funkcje widowisk i performansów kulturowych. Sposoby mapowania współczesnych praktyk widowiskowych i performatywnych. Zwrot performatywny. Performans: efektywność, prezen(ta)cja, wydajność.

Literatura podstawowa:

  1. Dariusz Kosiński, Przedstawienie, [w:] Performatyka. Terytoria, pod red. Ewy Bal i Dariusza Kosińskiego, Kraków 2017, s. 217–225.
  2. Dobrochna Ratajczakowa, Widowisko kulturowe; Spektakl/teatr jako model widowiska kulturowego; Gatunki (formy) widowisk kulturowych, [w:] tejże, Galeria gatunków widowiskowych, teatralnych i dramatycznych, Poznań 2015, s. 13–16; 17–20; 21–26.
  3. Piotr Morawski, Performans jako wyzysk, „Dialog” 2014, nr 10, s. 225–229.
  4. Marvin Carlson, Pokaz umiejętności; Zachowanie według wzorca; Spełnienie normy; Performans kulturowy, [w:] tegoż, Performans, przeł. Edyta Kubikowska, red. nauk. wyd. pol. Tomasz Kubikowski, Warszawa 2007, s. 25–26; 27–28; 28–30; 35–61.
  5. Ewa Domańska, Zwrot performatywny we współczesnej humanistyce, „Teksty Drugie” 2007, nr 5, s. 48–61.
  6. Leszek Kolankiewicz, Wstęp Ku antropologii widowisk, [w:] Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, wyd. 2, oprac. Agata Chałupnik i in., wstęp i red. Leszek Kolankiewicz, Warszawa 2005 (wyd. 2 – 2010), s. 9–31.
  7. Aneta Kyzioł, Kilka małych prawd o naszej kulturowej sytuacji, „Teatr” 2002, nr 4–5, s. 34–39.

Ilustracje filmowe:

Widowisko, reż. Jarosław Sypniewski (TVP, 2005)

Przepustka do piekła, reż. Ewa Ewart (BBC, 2004)

Literatura uzupełniająca:

  1. Diana Taylor, Ujmując [performans] w ramy, [w:] tejże, Performans, tłum. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, Kraków 2018, s. 15–55.
  2. Erika Fischer-Lichte, Przedstawienia kulturowe, [w:] tejże, Teatr i teatrologia. Podstawowe pytania, przeł. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, Wrocław 2012, s. 169–185.
  3. Jacek Wachowski, O widowiskach kulturowych i nie tylko, „Aspiracje” 2012 (lato), s. 20–24.
  4. Jon McKenzie, Wyzwania, [w:] tegoż, Performuj albo… Od dyscypliny do performansu, wstęp i przekł. Tomasz Kubikowski, Kraków 2011, s. 3–33.
  5. Jacek Wachowski, Performans, Gdańsk 2011.
  6. Wojciech Dudzik, Posłowie do wydania polskiego, [w:] Rytuał, dramat, święto, spektakl. Wstęp do teorii widowiska kulturowego, pod red. Johna J. McAloona, przeł. Katarzyna Przyłuska-Urbanowicz, Warszawa 2009, s. 421–428.
  7. Richard Schechner, Co to jest performans?, [w:] tegoż, Performatyka: wstęp, przeł. Tomasz Kubikowski, red. przekł. Marcin Rochowski, Wrocław 2006, s. 43–67.
  8. Guy Debord, Społeczeństwo spektaklu oraz Rozważania o społeczeństwie spektaklu, przekł., wstęp, komentarze Mateusz Kwaterko, Warszawa 2006.

5–6. NARZĘDZIA DO BADANIA WIDOWISK I PERFORMANSÓW KULTUROWYCH

Kategorie antropologiczne i performatyczne przydatne w analizie i interpretacji widowisk oraz performansów kulturowych: archiwum (i repertuar), ciało widowiskowe, communitas, dramat społeczny, głęboka gra, iluzja, liminalność i liminoidalność, maska, (ob)ramowanie, odtworzone (zachowane) zachowanie, performans, performatywność, przepływ, prze-życie i doświadczenie, rola społeczna, rytualizacja, sprzężenie zwrotne (pętla feedbacku).

Literatura podstawowa:

  1. Dariusz Kosiński, Lekcja doktora House’a, [w:] tegoż, Performatyka w(y)prowadzenia, Kraków 2016, s. 54–72.
  2. Richard Schechner, Performatywność, [w:] tegoż, Performatyka: wstęp, przeł. Tomasz Kubikowski, red. przekł. Marcin Rochowski, Wrocław 2006, s. 145–195.
  3. Victor Turner, Czy istnieją uniwersalia widowiskowe w micie, rytuale i teatrze, przeł. Grzegorz Janikowski, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2002, nr 3–4, s. 53–59.

Literatura uzupełniająca:

  1. Wojciech Baluch, Archiwum, [w:] Performatyka. Terytoria, pod red. Ewy Bal i Dariusza Kosińskiego, Kraków 2017, s. 13–22.
  2. Mateusz Chaberski, Laboratorium, [w:] Performatyka. Terytoria, pod red. Ewy Bal i Dariusza Kosińskiego, Kraków 2017, s. 109–117.
  3. Jean-Marie Pradier, Ciało widowiskowe. Etnoscenologia sztuk widowiskowych, przeł. Kinga Bierwiaczonek, Warszawa 2012.
  4. James Loxley, Performatywność i teoria performansu, przeł. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2011 (luty), nr 101, s. 55–65.
  5. Erika Fischer-Lichte, Estetyka performatywności, przeł. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, Kraków 2008.

7. PERFORMOWANIE PŁCI

Napięcie pomiędzy tradycjonalistycznym a modernistycznym podejściem do ról społecznych. Gender trouble: o patriarchacie i feminizmie w kontekście widowisk i performansów kulturowych. Kulturowe kształtowanie kobiecości. Tradycja hinduskich tancerek świątynnych dewadasi. Ćwiczenia militarne prowadzone w obozach nastoletnich hinduskich nacjonalistek i zabiegi upiększające przygotowujące młode kobiety do wyborów „Miss India” jako dwa współistniejące sposoby formowania kobiecego ciała i psychiki.

Literatura podstawowa:

  1. Dział Tożsamość płciowa: Erich Fromm, Płeć i charakter; Margaret Mead, Płeć i charakter w trzech społecznościach pierwotnych; Simone de Beauvoir, Druga płeć; Judith Butler, Płeć i nieposłuszeństwo płciowe, [w:] Antropologia ciała. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. Agata Chałupnik i in., wstęp i redakcja Małgorzata Szpakowska, Warszawa 2008, s. 151–182.

Ilustracje filmowe:

Cały świat przed nią, reż. Nisha Pahuja (2012)

Sex, death and the Gods, reż. Biban Keedron (2010)

Literatura uzupełniająca:

  1. Judith Butler, Zapis na ciele, performatywna wywrotowość, [w:] Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, wyd. 2, oprac. Agata Chałupnik, Wojciech Dudzik, Mateusz Kanabrodzki, Leszek Kolankiewicz, wstęp i red. Leszek Kolankiewicz, Warszawa 2010, s. 585–596.
  2. Carol Gilligan, Chodźcie z nami! Psychologia i opór, tłum. Sergiusz Kowalski, Warszawa 2013.

8. WIDOWISKA I PERFORMANSE KULTUROWE WOBEC INNEGO/INNEJ

Wystawianie na pokaz „innej” cielesności Saartije Baartman, tzw. Czarnej Wenus. Freak shows. Strategie artystyczne w performansach postkolonialnych na przykładzie Two undiscovered Amerindians visit the West Guillerma Gómeza-Peñy i Coco Fusco (1992–1993). Turystyka i widowiska.

Literatura podstawowa:

  1. Mateusz Borowski, Wszystkie imiona Czarnej Wenus, „Dialog” 2012, nr 3, s. 5–19.
  2. Marvin Carlson, Perspektywy postkolonialne, [w:] tegoż, Performans, przeł. Edyta Kubikowska, red. nauk. wyd. pol. Tomasz Kubikowski, Warszawa 2007, s. 284–293.

Ilustracje filmowe:

Raj: miłość (trailer), reż. Ulrich Seidl (2012)

Czarna Wenus (trailer), reż. Abdellatif Kechiche (2010) i cały film

The couple in the cage (cały film) reż. Paula Heredia, Coco Fusco (1993)

Freaks, reż. Tod Browning (1932)

Literatura uzupełniająca:

  1. Mirosław Wlekły, Turysto all inclusive, popsuję ci humor, „Gazeta Wyborcza” 2 grudnia 2017, s. 15.
  2. Blok materiałów: „Mroczna turystyka”, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2014 (kwiecień), nr 120.
  3. Anna Wieczorkiewicz, Czarna kobieta na białym tle. Dyptyk biograficzny, Kraków 2013.
  4. Jannie Dielemans, Witajcie w raju. Reportaże o przemyśle turystycznym, przeł. Dominika Górecka, Wołowiec 2011.
  5. Ania Loomba, Konstruowanie różnicy rasowej i kulturowej, [w:] tejże, Kolonializm / postkolonializm, przeł. Natalia Bloch, Poznań 2011, s. 119–137.
  6. Andrzej Burzyński, Mondo bizarro, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2006 (październik), nr 75, s. 44–49.
  7. Jane R. Goodall, Poza historią naturalną, przełożyła Edyta Kubikowska, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2006 (październik), nr 75, s. 36–44.

9. WIDOWISKA I PERFORMANSE KULTUROWE A RELIGIA I OFIARA

Zrytualizowane sposoby manifestowania religijności. Ustanawianie i potwierdzanie tożsamości poprzez uczestnictwo w praktykach religijnych. Problematyzowanie religijności i ceremoniałów religijnych w kulturze współczesnej na przykładzie monodramu Klausa Kinskiego Jesus Christus Erlöser (1971) i performansu Msza Artura Żmijewskiego (2012).

Literatura podstawowa:

  1. Tadeusz Kornaś, Msza i Ewangelia na scenie, [w:] tegoż, Apologie. Szkice o teatrze i religii, Kraków 2017, s. 156–166.
  2. Beata Guczalska, Exemplum, [w:] tejże, Aktorstwo polskie. Generacje, Kraków 2014, s. 238–246.
  3. Kamila Baraniecka-Olszewska, Uczestnictwo w misteriach męki Pańskiej, [w:] tejże, Ukrzyżowani. Współczesne misteria męki Pańskiej w Polsce, Toruń 2013, s. 181–192.
  4. Małgorzata Dziewulska, Kultura, głupcze. Performowanie medialne Artura Żmijewskiego, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2012 (kwiecień), nr 108, s. 123–125.

Ilustracje filmowe

Jezus Chrystus Zbawiciel, reż. Peter Geyer (2008)

Pamiątka z Kalwarii, reż. Edward Skórzewski i Jerzy Hoffman (1958)

Literatura uzupełniająca:

  1. Dorota Sajewska, Pokaż tyłek ojcu polityki!, [w:] tejże, Pod okupacją mediów, Warszawa 2012, s. 203–238.
  2. Michał Masłowski, Msza święta jako przedstawienie, [w:] Ikony niewidzialnego, pod red. Marka Lisa i Zbigniewa W. Solskiego, Opole 2003, s. 81–100.
  3. Aleksander M. Panczenko, Szaleństwo Chrystusowe jako rodzaj widowiska, przeł. Aleksander Prus-Bogusławski, „Teksty” 1977, nr 1 (31).

Zob. także: Msza Żmijewskiego. Świadectwa po premierze; Jonna Derkaczew, Teatr musi bluźnić, „Gazeta Wyborcza” 29 października 2011, s. 12; Jezus Chrystus Zbawiciel. Informacje prasowe; spektakl Jezus Chrystus Zbawiciel, zrealizowany w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w 2012 roku (reż. Michał Zadara, w roli głównej Barbara Wysocka); Misterium Męki Pańskiej na poznańskiej Cytadeli


10. WIDOWISKA I PERFORMANSE A PRZESZŁOŚĆ I HISTORIE

Rekonstrukcje zdarzeń historycznych w formie inscenizacji. Inscenizacja rzezi wołyńskiej w Radymnie, 20 lipca 2013. Odgrywanie postaci z przeszłości. Reaktywowanie historii we współczesnej muzyce rockowej: Grupa Hańba, zespół R.U.T.A.

Literatura podstawowa:

  1. Dobrochna Ratajczakowa, Gry z historią i tradycją, [w:] tejże, Galeria gatunków widowiskowych, teatralnych i dramatycznych, Poznań 2015, s. 45–53.
  2. Piękny film o zabijaniu, z Joshuą Oppenheimerem rozmawiał Paweł Felis, „Gazeta Wyborcza” 1 marca 2014, s. 10.
  3. Pokażę wam, jak tańczyłem i zabijałem, z Joshuą Oppenheimerem rozmawiała Urszula Jabłońska, „Duży Format” 9 maja 2013, s. 2.
  4. Krzysztof Olechnicki, Muszkieterowie na transporterze. Rekonstrukcje historyczne w pogoni za wiernością i spektaklem, [w:] Dziedzictwo w akcji. Rekonstrukcja historyczna jako sposób uczestnictwa w kulturze, pod red. Tomasza Szlendaka i in., Warszawa 2012, s. 161–205.

Ilustracje filmowe:

Ze wsi Grunwald, reż. Artur Wierzbicki (2014)

Pieśń buntu, reż. Paweł Narożnik (2012)

Scena zbrodni, reż. Joshua Oppenheimer (2012)

Literatura uzupełniająca:

  1. Blok materiałów „Historia-jako-przeszłość”, „Dialog” 2017, nr 7–8.
  2. Dorota Sajewska, Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja teatru wielkiej wojny, Warszawa 2016.
  3. Joseph Roach, Wprowadzenie: historia, pamięć i performans, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2014 (czerwiec–sierpień), nr 121–122, s. 22–36.
  4. Marc Ferro, Resentyment w historii. Zrozumieć nasze czasy, Warszawa 2013.

11. WIDOWISKA I PERFORMANSE KULTUROWE A SPORT I RYWALIZACJA

Sport: rozrywka, rywalizacja, rytuał. Polityczny wymiar widowisk sportowych. Rytualny wymiar futbolu. Różne sposoby dopingowania i kibicowania zawodniczkom i zawodnikom (cheerleading, występy kibiców). Przymus performowania. Cena sukcesu sportowego.

Literatura podstawowa:

  1. Rafał Stec, Sport znów zbawia świat. Niestety. Niestety, „Gazeta Wyborcza” 16 lutego 2018, s. 22–23.
  2. Dariusz Kosiński, Polska! Biało-Czerwoni!, [w:] tegoż, Performatyka w(y)prowadzenia, Kraków 2016, s. 99–114.
  3. Jakub Papuczys, Mistrzostwa świata w piłce nożnej w RFN w 1974 roku a polska „nowoczesność” dekady Gierka, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2016 (kwiecień), nr 132, s. 48–57.
  4. Jolanta Maćkiewicz, Polityka a futbol. Jak metafora piłkarska interpretuje świat, [w:] Futbol w świecie sztuki, pod red. Jana Ciechowicza i Waldemara Moski, Gdańsk 2012, s. 12–23.
  5. Tomasz Tomasik, Futbol jako quasi-wojenny męski rytuał, [w:] Futbol w świecie sztuki, pod red. Jana Ciechowicza i Waldemara Moski, Gdańsk 2012, s. 50–63.
  6. Łukasz Cegliński, Karkołomne cheerleaderki, „Gazeta Wyborcza” 17–18 grudnia 2011, s. 42.

Ilustracje filmowe:

Maradona wg Kusturicy, reż. Emir Kusturica (2008) (zob. recenzja)

Marzenia i łzy, reż. Gan Chao (2008)

Literatura uzupełniająca:

  1. Jared Burzynski, Kobiety i futbol. Kompleksowo od A do Ö, Warszawa 2018.
  2. Jakub Papuczys, Tour de France jako przedstawienie kulturowe, Kraków 2015.
  3. Rafał Stec, FC Niepodległa, „Gazeta Wyborcza”, 13 października 2012, nr 240, s. 27.

12. WIDOWISKA I PERFORMANSE KULTUROWE A WOJNA I TERROR

Teatr działań wojennych. Defilada jako demonstracja siły. Egzekucje – widowiska przerażenia. Spektakularny wymiar działań terrorystycznych na przykładzie ataku na teatr na Dubrowce w Moskwie w 2002 roku.

Literatura podstawowa:

  1. Tomasz Fryzeł, Sceny sprawy Dreyfusa: degradacja, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2018 (październik), nr 147, s. 34–41.
  2. Malwina L. Grochowska, Wojna, czyli pora na widowisko, „Dialog” 2003, nr 9, s. 76–88.
  3. Łukasz Drewniak, Epitafium dla teatralnego października, „Dialog” 2002, nr 12, s. 114–123.
  4. Leszek Kolankiewicz, Notatki po spektaklu_Wojna w zatoce, „Dialog” 1991, nr 7, s. 110–123.

Ilustracje filmowe:

Armadillo – wojna jest w nas, reż. Janus Metz (2010)

Eut-elle été criminelle…, real. Jean-Gabriel Périot (2005)

Moskiewski terror, reż. Deborah Makahra (2003)

Zakazana miłość. Historia Broni i Gerharda, reż. Marek Tomasz Pawłowski (2002)

Defilada, reż. Andrzej Fidyk (1989)

Literatura uzupełniająca:

  1. Łukasz Drewniak, Dłonie Szeherezady, „Dialog” 2003, nr 1–2, s. 121–129.
  2. Leszek Kolankiewicz, Piotr Mitzner, Katarzyna Szubińska, Wokół teatru na Dubrowce, „Dialog” 2003, nr 4, s. 170–176.
  3. Marek Radziwon, Lew Jaszyn jako Ikar, „Dialog” 2003, nr 3, s. 162–170.
  4. Janusz Tazbir, Tortury na usługach „sprawiedliwości”, [w:] tegoż, Okrucieństwo w nowożytnej Europie, wyd. 2, Warszawa 1999, s. 117–145.

13. WIDOWISKA I PERFORMANSE KULTUROWE A PROTESTY POLITYCZNE I AKTYWIZM ARTYSTYCZNY

Polityczne aspekty widowisk i performansów. Protestacje alterglobalistyczne. Radykalny aktywizm artystyczno-polityczny Grupy Wojna, Pussy Riot, Reginy José Galindo, Piotra Pawlenskiego oraz duetu Yes-men.

Literatura podstawowa:

  1. Diana Taylor, Artywiści (artyści-aktywiści) albo Co należy zrobić?, [w:] tejże, Performans, tłum. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, Kraków 2018, s. 161–197.
  2. Jakub Majmurek, Rosja Putina_miedzy Weimarem a steampunkiem; Magdalena Lipska, Rozdzielona wspólnota. O dwóch falach akcjonizmu w Rosji, [w:] Pawlenski, pod red. Juliana Kutyły i Patryka Walaszkowskiego, Warszawa 2016, s. s. 139–162; 181–206.
  3. Adam Pomieciński, Hegemonia i opór, [w:] tegoż, Alterglobaliści. Antropologia ruchu na rzecz globalnej sprawiedliwości, Poznań 2013, s. 126–155.
  4. Ruska dusza. Pusty frazes, z Andriejem Jerofiejewem rozmawiała Ludwika Włodek, „Gazeta Wyborcza” 2 listopada 2013, s. 13.

Ilustracje filmowe:

Pussy Riot. Modlitwa punka, reż. Mike Lerner, Maxim Pozdrovkin (2013), zob. także: nagranie amatorskie z wydarzenia w soborze Chrystusa Zbawiciela w Moskwie (2012)

Yes-meni naprawiają świat [in English], reż. Andy Bichlbaum, Mike Bonano [w rzeczywistości: Jacques Servin i Igor Vamos] (2009), zob. fałszywe wydanie gazety „New York Times” (2008) [pobierz NYTimes-SE], zob. także The Yes Men are revolting (2015)

This is what democracy looks like, reż. Jill Friedberg, Rick Rowley (2000)

Literatura uzupełniająca:

  1. Zmuśmy ludzi do odpoczynku, z Achillem Mbembe rozmawia Michał Nogaś, „Gazeta Wyborcza” 16–17 lutego 2019, nr 40, s. 12–13.
  2. Naomi Klein, Nie to za mało. Jak stawić opór polityce szoku i stworzyć świat, jakiego nam trzeba, przeł. Marek Jedliński, Warszawa 2018.
  3. Achille Mbembe, Polityka wrogości. Nekropolityka, przeł. Urszula Kropiwiec, Katarzyna Bojarska, Kraków 2018.
  4. Blok tekstów: „Manifestacje obywatelskie”, „Czas Kultury” 2017, nr 4, s. 6–64.
  5. Jacques Rancière, Estetyka jako polityka, przeł. Julian Kutyła i Paweł Mościcki, przedmowa Artur Żmijewski, posł. Slavoj Žižek, Warszawa 2007.

Zob. także: praca Los Encargados (2012); Marta Tomaszkiewicz, Dla ojczyzny przybił sobie jądra do bruku. Teraz podpalił budynek Banku Francji i wezwał do rewolucji, „Newsweek” 16 października 2017; Russian art anarchists explain themselves


14. WIDOWISKA I PERFORMANSE KULTUROWE A ZWIERZĘTA

Widowiska z udziałem zwierząt: walki kogutów, corrida. Zwierzęta na scenie teatralnej.

Literatura podstawowa:

  1. Dorota Semenowicz, Zabawa w rzeź, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2018 (grudzień), nr 148, s. 28–37.
  2. Monika Żółkoś, Teatr zwierzęcej śmierci, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2014 (luty), nr 119, s. 71–76.
  3. Patrycja Cembrzyńska, Wojna ze zwierzętami, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2013 (kwiecień), nr 114, s. 22–29.
  4. Magdalena Ziółkowska-Kuflińska, W pogoni za bykiem. Fenomen ‚Corrida de toros’, „Kultura i Społeczeństwo” 2012, nr 2, s. 151–175.
  5. Clifford Geertz, Głęboka gra: walki kogutów na Bali; [w:] Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, wyd. 2, oprac. Agata Chałupnik, Wojciech Dudzik, Mateusz Kanabrodzki, Leszek Kolankiewicz, wstęp i red. Leszek Kolankiewicz, Warszawa 2005, s. 265–279.

Ilustracja filmowa:

→ Grizzly man, reż. Werner Herzog (2005)

Literatura uzupełniająca:

  1. Marcelina Obarska, O ciele i mięsie, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2018 (grudzień), nr 148, s. 38–45.
  2. Magdalena Ziółkowska-Kuflińska, Otwarta arena. Spór o corridę de toros w Hiszpanii, Poznań 2016.
  3. Paulina Cembrzyńska, Atomowa menażeria. Epizody z „życia potwornego”, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2015 (czerwiec – sierpień), nr 127–128, s. 33–41.
  4. Joanna Tomaszewska, Koń w teatrze Zingaro – aktor i postać, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2014 (luty), nr 119, s. 59–66.
  5. Robert Darnton, Wielka rzeź kotów z ulicy Świętego Seweryna, [w:] Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, wyd. 2, oprac. Agata Chałupnik, Wojciech Dudzik, Mateusz Kanabrodzki, Leszek Kolankiewicz, wstęp i red. Leszek Kolankiewicz, Warszawa 2005, s. 372–385.

15. PODSUMOWANIE


Sztuka ulicy w paryskim Grand Palais, 2006, fot. Grzegorz Ziółkowski
Sztuka ulicy w paryskim Grand Palais, 2006, fot. Grzegorz Ziółkowski

Sensem nazywam odpowiedź na pytanie. To, co nie jest odpowiedzią na żadne pytanie, uznaję za pozbawione sensu.

Michaił Bachtin